Με μια ματιά - Felicità

Γιάννης Πλούταρχος e o incombustíbel Albano fan unha versión greco-italiana da clásica Felicità, claro que o di un e outro non é exactamente o mesmo. En fin, unha canción para o verán e, como sempre, a eufonía (bon sonido) da lingua grega.

http://www.youtube.com/watch?v=xK3H7hzhMR8

Dialang, para testares o teu nível de idiomas!

No site ://www.lancs.ac.uk/researchenterprise/dialang/about podes descarregar as aplicacións necesarias para faceres probas de todo tipo en moitos idiomas, incluído o grego moderno (non o intentes, bótalle unha olladela). Ferramenta moi útil para a preparación de exames. Ao acabares cada exercicio podes ver o resultado e tamén a calificación, de A1 a C2, segundo o Marco Común de Referencia.

É posible que non funcione á primeira, descarrega directamente a terceira opción: Click here!

Exame de selectividade: xuño 2012

Selectivo 2012

View more documents from oslonia.

Final do curso 2011-2012

Acaba o curso 2011-2012 e este blogue vaise de ferias. Non descarto introducir algunha novidade, no entanto é tempo de descanso.

Καλό καλοκαίρι!

O Apolo de Mantiklos

Acostumados como estamos ás estatuas dos deuses dos período clásico, helenístico e romano, seguro que nos sorprende unha das primeiras representacións de Apolo. Procede de Beocia e trátase dun exvoto ofrecido por Mantiklos ao deus para que lle conceda algunha petición non especificada.

A figura é de bronce e leva unha inscrición nas pernas en estilo bustrofedon, ou sexa, unha liña vai de esquerda á dereita e a seguinte de dereita á esquerda, igual que fai o boi (βοῦς) cando tira do arado e vira (στρέφω) ao chegar ao final.

De aspecto antropomórfico, mide uns 20 cm. e é de principios do século VII a.C., ou sexa do período arcaico, e naquela altura os gregos non eran aínda capaces de representar un corpo humano con estilo naturalista. A man esquerda está perforada, seguramente levase un arco.

A inscrición, en beocio arcaico, conserva aínda a digamma ϝ /w/, presenta τύ , ático σύ ou dativos de singular en -oι, ático -ῳ, etc.

Μάντικλος μ' ἀνέθηκε ϝεκαβόλοι ἀργυροτοξσοι τας δ' δεκάτας· τὺ δέ, Φοῖβε, δίδοι χαρίϝετταν ἀμοιβάν.

Mántiklos ofreceume como décimo a (Apolo) tirador do arco de prata. Tu, Febo, dame en troco algún favor.

Biblioteca grega básica: Os exipcios

Até a campaña de Napoleón a principios do século XIX, Europa non tiña máis datos sobre o antigo Exipto que este libro, o segundo dos nove que conforman as Historias de Heródoto de Halicarnaso, o primeiro historiador europeo. Libro breve e de lectura amena, chea de curiosidades que che sorprenderán como ao propio autor hai máis de 2.500 anos.  Deixo a sinopse da editorial Gredos:

Heródoto fue, además de un gran narrador, un incansable investigador que sentó las bases para el nacimiento de una nueva ciencia, así como las de un género literario. Vivió en el siglo V a.C., un periodo agitado de la historia de Grecia, pero eso no le impidió viajar por todo el Mediterráneo oriental para conocer las civilizaciones que lo habitaban. Una de las que más le interesó fue la del antiguo Egipto, un pueblo que dependía del gran Nilo y que desarrolló una deslumbrante cultura cuyo atractivo le sedujo de inmediato. Tras una descripción geográfica del país vertebrado por el Nilo y un análisis de las costumbres y tradiciones egipcias elaborado a partir de lo que vio con sus propios ojos, el historiador de Halicarnaso se adentra en la historia de Egipto desde su origen y sus primeros gobernantes hasta llegar a las puertas de la invasión persa impulsada por Cambises, pasando por la relación del país con el ciclo troyano o la construcción de las majestuosas pirámides de los faraones.

O Paladio

Casandra agarrada ao Paladio, dentro do camarín da deusa.

Conta Apolodoro no Epítome (V, 22) que “Ajax da Lócrida, vendo a Casandra agarrada á imaxe de madeira de Atenea, violouna, por iso din algúns que a imaxe olla para o ceo”. Plantéxasenos logo un problema: polo que sabemos as estatuas dos deuses eran de bronce e de pedra, e mesmo de ouro e marfil no caso da Atenea Partenos e do Zeus de Olimpia, obras de Fidias. Que é isto dunha imaxe de madeira –en grego ξόανον- á que a sacerdotisa troiana se agarra para que a protexa ante o inevitábel?

As estatuas máis antigas e máis veneradas eran imaxes portátiles de madeira, con adornos móbiles: vestido, manto, casco, coroa, armas, etc. Posibelmente moitas fosen pedazos de madeira troncocónicos con cabeza e mans talladas, sobre os que se colocaban os paramentos. A madeira coa que estaban feitas tiña moitas veces unha orixe divina. En Samos, por exemplo, dicíase que o ξόανον de Hera estaba feito cunha táboa caída do ceo.

Detalle dos paramentos da imaxe: peplo e armas.

Estas eran as imaxes que se sacaban nas procesións e as que os beatos dirixían as súas oracións. En Atenas, o ξόανον de Palas Atenea, non se custodiaba no Partenón, senón no Erecteion, lugar dos cultos máis primitivos da cidade: Atenea, Poseidón e Erecteo, mítico rei de Atenas. Alén diso tamén había alí un pozo de agua salgada, unha oliveira, froitos da disputa de Atenea e Poseidón pola Ática, e unha serpe sagrada.

Nesta pintura romana a imaxe parece unha simple talla de madeira.

O Paladio, ou sexa, o ξόανον de Palas Atenea, dicíase que fora consagrado por Cécrope, outro rei mítico, no Erecteion e que caíra alí mesmo do ceo. Na honra desta imaxe celebrábanse anualmente as Plinterias, de πλύνω “lavar”, na que a estatua de madeira era desprovista dos seus enfeites: vestido e armas, e estes lavados. Hai que pensar que a masiva afluencia de público, o fumo do incenso, o pó e os insectos manchaban as vestiduras e ornamentos. Durante o tempo que a estatua estaba “espida” non era posíbel vela e o día era considerado nefasto. Cada catro anos éralle ofrecido un vestido -πέπλος- novo, tecido polas mozas atenienses.

Erecteion (Acrópole de Atenas)

Non conservamos nada do ξόανον de Palas Atenea do que estamos a falar, no entanto  si temos imaxes da pintura sobre vasos, pintura parietal romana e moedas que representan outro Paladio, se callar o máis famoso: a estatua de madeira de Atenea de Troia, levada despois da guerra a Roma por Eneas.

Eneas co seu pai nos ombros e co Paladio na dereita.

Ciencias vs. Letras

Acostuma o persoal a crer -e asi están deseñados os plans de estudo- que o saber debe dividirse en Ciencias e Letras. Por cima diso paira a idea de que os alumnos de Ciencias son sempre mellores que os de Letras, que escollen esta opción por ser “de estudar”,  máis fácil e para cerebros menos dotados. A sociedade tamén outorga ao estudo das Ciencias a calidade excepcional de útil, e estou seguro que no insconsciente colectivo subxacen tamén os adxectivos moderno e práctico. Ben, pois todo isto é falso, polo menos se falamos do Bacharelato.

As materias de estudo no instituto, sexan estas que que foren, son propedéuticas, ou sexa, preparan o cerebro para estudos superiores, e non hai materias máis úteis, modernas ou prácticas que outras: a Física ou a Matemática son materias antiquísimas, desenvolvidas por señores como Tales ou Pitágora que falaban, como non, grego.

O instituto ten como vantaxe sobre a educación primaria e a obrigatoria o estudo serio de materias intemporais e eternas, ao fin e ao cabo todos puxemos na escola primaria unha lentella ou un garavanzo para velos medrar e vós  superastes a ESO (eu, grazas á miña idade non fun vítima d’ESO) estudando pouco ou nada. Agora é momento de poñer a madurar esas cabeciñas.

Moitos de vós vai seguir agora estudos de bacharelato e de novo seredes vítimas do pensamento colectivo de que as Ciencias teñen máis saída. Pode ser, iso tamén se dicía no meu tempo. Eu escollín a opción de letras, fixen a carreira que me gustaba e teño o privilexio de traballar no que me gusta. Isto non pode dicilo todo o mundo.

É evidente que tal como é o noso sistema educativo non se permite, por exemplo, acceder a Medicina coa opción de Letras. Non sei, pola contra, se se permite cursar Filoloxía tendo sido alumno de Ciencias. En todo caso iso non me importa nada, e bo lle sería aos médicos saber que dismenorrea son tres palabras gregas que significan “mal funcionamento do ciclo menstrual” ou aos biólogos que estafilococo son unha bacterias con forma de “racimo de uvas”.

Hoxe unha alumna, vítima da ESO, díxome que, claro, estudar Latín aínda menos mal, porque é a base da nosa lingua, pero estudar Grego... E eu contesteille, se o Latín é a base, o Grego é a masa da que todo o saber está feito. E tamén e verdade que en dous anos de bacharelato só é posíbel vislumbrar parte de tan magnífico mundo. Non sei se a convencín, tampouco creo que escolla Grego no bacharelato.

Isto non é un ataque contra as Ciencias, é unha defensa das Letras, que mellor lle iría ao mundo se o persoal tivese maior formación en Música, Ética, Filosofía, Historia, Arte, Grego, Latín e Literatura, ou sexa, esas materias fáciles  e de chapar. Curiosamente son os saberes que falan do ser humano, por iso se chaman Humanidades, e nós, que eu saiba, somos seres humanos. Claro que se tivésemos rodas ao mellor eramos autocarros.

Historias de Grecia

Canta razón segue a ter Melina Mercuri corenta anos despois: Grecia segue a estar en mans de potencias estranxeiras. Na altura da súa independencia (1830) eran Rusia, Inglaterra e Francia, durante a Segunda Guerra Mundial foi ocupada pola Alemaña nazi, agora chámanse Fondo Monetario Internacional, Débeda Soberana, etc. Unha nación chamada á resistencia desde que existe. E diso xa vai para 3.000 anos. Tede por seguro que continuará a existir.

   Ser griego es una soberbia maldición. Para un número sorprendentemente elevado de personas significa que construiste personalmente la Acrópolis, que creaste Delfos, el teatro, y que engendraste el concepto de democracia. La verdad es que eres pobre, gran parte de tu pueblo no sabe leer y los raros momentos en que saboreaste la democracia y la independencia fueron rápidamente borrados por la acción de los protectores extranjeros y de sus cómplices griegos.

   Es irritante advertir cuán poco sabe el mundo sobre la historia de Grecia. La mayoría de las personas te hablan como si Pericles hubiese muerto anteayer y como si Esquilo aún continuase escribiendo teatro. Si de pascuas a ramos te encuentras con alguien que sabe que en 1821, después de cuatrocientos años de ocupación turca, los griegos se alzaron contra sus opresores, lo más probable es que ese alguien sea un inglés. Y sucede que lo sabe sólo porque Lord Byron vino a luchar a nuestro lado y escribió hermosos poemas sobre los griegos.

   Después de seis años de terrible lucha, el turco fue abatido y Grecia fue libre. ¿Libre? Se trata de un eufemismo. Porque entonces se estableció una regla que aún subsiste. La del poder protector.

MELINA MERCURI, Nací griega II.

Traducción de Ángela Pérez. Círculo de Lectores, 1973

A chama olímpica

http://www.youtube.com/watch?v=OtcxLscb6H8&feature=player_embedded#!

Acaba de acenderse a chama no antigo santuario de Olimpia, para agora percorrer Grecia e ser transportada a Londres para a celebración dos Xogos. Este ritual non é antigo, foi introducido na época moderna. Non sei ata que punto son verídicas as danzas, o que si é verdade é que o público está situado na pista e os actores e bailarinos actúan no que foron os asentos do antigo estadio. A "sacerdotisa" realiza unha plegaria aos deuses clásicos. Sempre é agradábel escoitar o grego, lingua aberta e clara, sen afectacións de pronuncia nin cousas parecidas.